Startuje 10. runda badań HBSC w Polsce.

Co dziś dzieje się ze zdrowiem polskich nastolatków?

Właśnie ruszała 10. runda międzynarodowych badań zachowań zdrowotnych HBSC (Health Behaviour in School-aged Children) w Polsce. Około 250 szkół z całej Polski weźmie udział w badaniu nad zdrowiem i zachowaniami zdrowotnymi młodzieży w wieku 11, 13, 15 i 17 lat. Kolejne badanie pozwoli przyjrzeć się zmianom, jakie zaszły w życiu i zdrowiu młodych ludzi na przestrzeni ostatnich lat i dekad, między innymi w obszarze zdrowia psychicznego, sposobu odżywiania i aktywności fizycznej, relacji społecznych czy korzystania z technologii. Zadanie realizowane jest ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026, finansowanego przez Ministra Zdrowia.

HBSC to największe międzynarodowe badanie dotyczące zdrowia i dobrostanu nastolatków, realizowane we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO). Badanie prowadzone jest co cztery lata – od ponad 40 lat. Sieć HBSC obejmuje obecnie 51 krajów i regionów, a w Europie w badaniu uczestniczy ok. 300 tys. nastolatków. W Polsce badanie koordynują Instytut Matki i Dziecka oraz Uniwersytet Warszawski.

Zdrowie psychiczne, media społecznościowe i cyberprzemoc

Wyniki badań HBSC z poprzednich lat wskazywały na niepokojącą sytuację polskich nastolatków. Polska młodzież należała do grup o najniższym poziomie dobrostanu psychicznego, rosło poczucie samotności i spadał deklarowany poziom wsparcia społecznego. Ostatnia runda HBSC pokazała, że problemowe korzystanie z mediów społecznościowych jest szczególnie częste wśród dziewcząt – najwyższy poziom odnotowano u 13-latek (19%). Polscy nastolatkowie należeli także do krajów o najwyższym poziomie doświadczania i stosowania cyberprzemocy. Polska zajmowała odpowiednio 6., 3. i 4. miejsce wśród 11-, 13- i 15-latków pod względem doświadczania cyberbullyingu. Niepokojące są również dane dotyczące obrazu własnego ciała. Polska znajduje się w czołówce krajów pod względem odsetka nastolatków, którzy uważają, że są zbyt grubi. Presja związana z wyglądem, media społecznościowe i doświadczenia przemocy online mogą mieć znaczenie dla zdrowia psychicznego młodych osób. Tegoroczna runda pozwoli sprawdzić, jak te zjawiska zmieniły się w czasie – co jest szczególnie istotne w kontekście wprowadzenia zakazu używania telefonów komórkowych w szkołach. Badanie pokaże, między innymi, jak korzystanie z mediów społecznościowych wiąże się z samopoczuciem, relacjami i zdrowiem psychicznym młodzieży.

„HBSC jest unikatowym źródłem wiedzy, ponieważ pozwala obserwować zdrowie, dobrostan i zachowania zdrowotne młodych ludzi nie tylko w jednym momencie, ale na przestrzeni kolejnych dekad. Dziesiąta runda badań jest szczególnie ważna – w ciągu ostatnich lat życie nastolatków zmieniało się bardzo dynamicznie. Chcemy sprawdzić, co w tym czasie się zmieniło, które trendy się utrwalają, a gdzie pojawiają się nowe wyzwania. Dzięki wspólnemu protokołowi badania realizowanemu w 51 krajach i regionach Europy i Ameryki Północnej możemy nie tylko śledzić zmiany zachodzące w Polsce na przestrzeni lat, ale także odnosić je do sytuacji i trendów obserwowanych w innych krajach. Takie dane są niezbędne, aby działania szkoły, rodziny i systemu ochrony zdrowia odpowiadały na rzeczywiste potrzeby młodych ludzi.”

dr n. społ. Anna Dzielska

Współkoordynator krajowy HBSC Polska

Media społecznościowe i kompetencje zdrowotne

W 10. rundzie HBSC pojawią się także pytania o korzystanie z mediów społecznościowych oraz kompetencje zdrowotne (health literacy). Ten drugi obszar jest szczególnie aktualny w związku z wprowadzeniem w polskich szkołach przedmiotu edukacja zdrowotna. Kompetencje zdrowotne to m.in. umiejętność zdobywania, rozumienia, oceniania i wykorzystywania informacji dotyczących zdrowia. W świecie, w którym nastolatkowie czerpią z internetu wiedzę m.in. o zdrowiu psychicznym, diecie czy wyglądzie, umiejętność oceny wiarygodności takich treści ma coraz większe znaczenie. Dane HBSC pozwolą sprawdzić, na ile młodzi ludzie posiadają te kompetencje i jak wiążą się one z ich zachowaniami zdrowotnymi, dobrostanem i korzystaniem z mediów społecznościowych.

Zadanie zrealizowane ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026, finansowane przez Ministra Zdrowia. Koordynatorem badania w Polsce jest dr. n. społ. Anna Dzielska z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie oraz dr n. hum. Agnieszka Małkowska-Szkutnik z Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego.